Naruszenie dóbr osobistych

Naruszenie dóbr osobistych / Inne szkody

Czym są dobra osobiste ?

Przyjęta w polskim systemie prawa konstrukcja dóbr osobistych zakłada, że mają one charakter niemajątkowy. Dobra osobiste stanowią zatem cały szereg uprawnień człowieka ściśle związanych z jego osobą, odrębnością psychiczną czy właściwościami osobistymi. Nie można ich zbyć, czy przelać na inną osobę.
Co istotne muszą one mieć jednak obiektywny, a nie subiektywny charakter. Chodź w przypadku dochodzenia roszczeń z tego tytułu nie jest to bezwzględna przesłanka. Istotę zależności pomiędzy sferą obiektywnego postrzegania, a subiektywnych odczuć w odniesieniu do dóbr osobistych wyjaśnił Sąd Najwyższy, który uznał, że “W orzecznictwie sądów przeważa pogląd, zgodnie z którym, przy ocenie, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, decydujące znaczenie ma nie tyle subiektywne odczucie osoby żądającej ochrony prawnej, lecz to – jaką reakcję wywołuje w społeczeństwie zdarzenie, stanowiące podstawę tego żądania. Zdaniem Sądu Najwyższego, przy ocenie, czy doszło, do naruszenia dobra osobistego, nie można jednak zupełnie wykluczyć subiektywnego odczucia osoby żądającej ochrony prawnej. Zależy to m. in. od istoty zdarzenia, na które powołuje się osoba uważająca, że nastąpiło naruszenie jej dóbr osobistych” (Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2004 roku, sygn. akt: I CK 636/03)

Do dóbr osobistych możemy zaliczyć:

  • prawa wynikające z integralności i nienaruszalności ciała ludzkiego jak życie, zdrowie ludzkie, czy nietykalność cielesna
  • godność ludzką, cześć człowieka czy jego dobre imię. Kierowanie do osoby określeń, obraźliwych, zniewag, czy słów powszechnie uznawanych za obelżywe należy traktować, jako naruszenie jego godności i czci
  • wizerunek człowieka, pojmowany jako wygląd, a także, jego głos. Publikacja zdjęcia w prasie bez zgody zainteresowanego może być uznana za naruszenie prawa do wizerunku
  • wolność komunikowania się, w tym korespondencji, czy związana z nią tajemnica korespondencji. Naruszenie tajemnicy korespondencji poprzez otwarcie cudzego listu, czy cudze konto e- mail lub na konto portalu społecznościowego jest kolejnym przykładem naruszenia dóbr osobistych
  • twórczość naukową, artystyczną, wynalazczą. Wszystkie należy jednak traktować w wymiarze osobistym, a nie majątkowym. Dobrem osobistym jest zatem niemajątkowe poczucie bycia twórcą, czy przywiązanie do dzieła, nie zaś praw majątkowych z tym związanych.

Jakie roszczenia przysługują poszkodowanemu w razie naruszenia dóbr osobistych ?

W razie naruszenia dóbr osobistych poszkodowany może żądać od sprawcy:

1. Dopełnienia wszelkich czynności potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia, w szczególności złożenia oświadczenia woli odpowiedniej treści i w określonej formie.

2. Zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społecznych.

3. Naprawienia szkody majątkowej będącej skutkiem naruszenia dobra osobistego.

Jakimi kryteriami powinniśmy kierować się określając wysokość zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych ?

W razie naruszenia dóbr osobistych poszkodowany może żądać od sprawcy zapłaty określonej kwoty na cel społeczny lub zasądzenia zadośćuczynienia za doznaną krzywdę na zasadach ogólnych. Różnica przy zadośćuczynieniu dochodzonym z tytułu dóbr osobistych w stosunku do zadośćuczynienia za ból i cierpienie wywołane np. wypadkiem samochodowym wynika z innej podstawy fatycznej. Przy czynach niedozwolonych takich jak np. spowodowanie wypadku samochodowego, miarą zadośćuczynienia jest poziom bólu i cierpienia. Przy naruszeniu dóbr osobistych rozmiar krzywdy określony jest przez intensywność, charakter, zasięg i rodzaj dobra osobistego. Tymi kryteriami powinniśmy kierować się przy określaniu wysokości zadośćuczynienia.